BIP
Rejonowy Zarząd Infrastruktury w Zielonej Górze
Wojskowe nieruchomości zabytkowe w RZI w Zielonej Górze

W rejonie działania RZI Zielona Góra znajduje się 157 obiektów zabytkowych objętych różnymi formami ochrony prawnej zlokalizowanych w 16 kompleksach wojskowych.  Okres powstania większości nieruchomości zabytkowych to początek XX w., niektóre obiekty datowane są koniec XIX w. Ze względu na położenie omawianego terenu (województwo lubuskie i niewielka część dolnośląskiego), większość obiektów powiązana była z funkcjonowaniem koszar i jednostek wojskowych powstałych na ówczesnych terenach niemieckich przed wybuchem II wojny światowej m.in. garnizony Żagań, Międzyrzecz, Skwierzyna, Sulechów, Wędrzyn;
Formy ochrony prawnej obiektów zabytkowych:
-    wojewódzka ewidencja zabytków - 30 obiektów;
-    gminna ewidencja zabytków – 52 obiekty;
-    położenie na terenie zespołów urbanistyczno-architektonicznych, zespołów urbanistycznych i urbanistyczno -krajobrazowych miast lub w ich otoczeniu – 75 obiektów;
Zabytki nieruchome (157 obiektów) użytkowane przez wojsko  można podzielić pod względem specyfiki na następujące grupy: 
-    OKAO – obiekty i kompleksy architektury obronnej – 97 obiektów;
-    OTB – obiekty techniki – 50 obiektów;
-    OS- obiekty sakralne – 2 obiekty;
-    OZR obiekty i zespoły rezydencyjne – 8 obiektów;
Największą ilość stanowią obiekty architektury obronnej około 62%, oraz obiekty techniki 32%, pozostałą część stanowią obiekty sakralne, obiekty i zespoły rezydencyjne.
Stan zachowania wojskowych nieruchomości zabytkowych można określić jako dość dobry. Jest to efekt realizacji zamierzeń inwestycyjnych, konserwacyjnych i remontowych wynikających z przeprowadzonych obligatoryjnie przeglądów technicznych.


Siedziba Rejonowego Zarządu Infrastruktury  przy ul. B. Chrobrego 7 w Zielonej Górze
Budynek o charakterze willowym został wzniesiony w 1896 roku na terenie winnic (rewir Lindeberg) przez budowniczego Gottholda Schirmera. W 1951 r. nieruchomość - pełniąca pierwotnie funkcję mieszkalną - została przejęta w trwały zarząd Ministerstwa Obrony Narodowej, gdzie obecnie mieści się w nim siedziba RZI Zielona Góra.
Obiekt zachował niezmienną oryginalną formę z charakterystycznymi elementami stylizacji nawiązującymi do architektury popularnej na przełomie XIX/XX w. - fasada budynku typowa dla stylu eklektycznego, zdobiony gzyms, zastosowany bogaty detal architektoniczny (plastyczne dekoracje na szybach i witraże, nadokienniki z ornamentami).




Budynek nr 1 przy. al. Niepodległości 34 w Zielonej Górze
Obiekt został wzniesiony w 1887 roku przez fabrykanta Richarda Gleuwitza  w zabudowie willowo-ogrodowej przy wytyczonej w 1871 r. Bahnhofstraße (obecnie al. Niepodległości) - w sąsiedztwie okazałych reprezentacyjnych kamienic, których właścicielami byli zamożni i wpływowi ludzie należący do zielonogórskiej elity (lekarze kupcy, przedsiębiorcy) z XIX w. Kamienica utrzymana w konwencji historyzmu i secesji pierwotnie pełniła funkcję obiektu mieszkalnego. Architekturę budynku cechuje mieszanka stylów i epok, z barokowym uplastycznieniem elewacji – fasada budynku zdobiona jest licznymi płaskorzeźbami, rozetami, gzymsami, pilastrami, okna - zamknięte półkolistymi łukami z profilowanymi opaskami, zdobione popiersiami kobiet, taras wsparty na zdobionych kolumnach. Wejście główne do budynku ozdobione jest kutą metalową balustradą. W 1953 roku nieruchomość została przejęta przez Wojsko Polskie, gdzie obecnie mają siedzibę m.in. Delegatura Ppoż., Węzeł Łączności.

 



Kompleks koszarowy w Międzyrzeczu
Po pierwszej wojnie światowej Międzyrzecz pozostał po stronie niemieckiej, wchodząc w skład utworzonej 21 lipca 1922 roku marchii Granicznej Poznań - Prusy Zachodnie (Grenzmark Posen - Westpreussen). W początkowych latach okresu międzywojennego Międzyrzecz pełni rolę stolicy i ośrodka centralnego prowincji Marchii Granicznej. Fakt położenia miasta blisko granicy powodował, że znaczenie militarne nie malało. W II połowie latach 30-stych ubiegłego wieku - po dojściu do władzy Adolfa Hitlera
 - w południowo-wschodniej części Międzyrzecza, między ulicami Schwiebuserstrasse (obecnie ulica Świerczewskiego), a  starą ulicą Świebodzińską (obecnie Wojska Polskiego) powstał kompleks budynków koszarowych. Były to jedne z pierwszych w Trzeciej Rzeszy koszary typu pawilonowego, które tworzyło 8 pawilonów, każdy batalion stacjonował w jednym budynku. Sercem koszar był i jest nadal plac apelowy.
Podobne obiekty wybudowano w tym czasie w Skwierzynie, Krośnie Odrzańskim i później także w Gorzowie Wlkp. W Międzyrzeczu początkowo stacjonował 122. graniczny pułk piechoty, który miał bronić granicy przed ewentualnym atakiem polskiego wojska. Jego żołnierze mieli obsadzić tzw. Trzcielską Linię Przesłaniania wybudowaną wzdłuż granicy między Trzcielem i Pszczewem. W styczniu 1945 roku miasto i powiat zajęły wojska radzieckie. W pierwszych dniach listopada 1946 roku uroczyście powitano żołnierzy jednostki Wojska Polskiego (17 Pułk Piechoty), która będzie stacjonować w miejscowych koszarach.
Obecnie w kompleksie koszarowym w Międzyrzeczu stacjonuje jedna z najlepiej wyszkolonych i wyposażonych oddziałów Wojska Polskiego, stanowiąca trzon wojsk lądowych tj. 17. Wielkopolska Brygada Zmechanizowana - powstała w 1996 roku na bazie rozformowanego 17.Pułku Zmechanizowanego. Jednostka otrzymała także tego dnia nazwę wyróżniającą „Wielkopolska” oraz imię patrona generała broni Józefa Dowbor Muśnickiego.

 




Kompleks koszarowy w Wędrzynie
Wędrzyn koło Sulęcina to dawna niemiecka baza wojskowa Wandernlager, w której przed wybuchem II wojny światowej stacjonowały oddziały wojskowe Wehrmachtu przygotowujące się na pobliskim poligonie do ataku na Polskę. W październiku 1939 roku w Wędrzynie rozpoczęto formowanie i szkolenie na poligonie dywizji policyjnej "Polizei-Division", której żołnierzami byli policjanci. Od 1942 roku jednostka wchodziła w skład Waffen SS, później sprawowała funkcje okupacyjne.

 



Sam kompleks koszarowy przed 1945 rokiem był wykorzystywany jako letnia baza zakwaterowania wojsk niemieckich ćwiczących na poligonie, który utworzono w latach trzydziestych XX wieku na południe od wsi Wędrzyn

pododdziały czołgów i piechoty oraz inne rodzaje wojsk. Budowa kompleksu koszarowego sięga końca lat 30-tych, kiedy to powstała spora część budynków koszarowych,  magazynowych i garażowych.
Pod koniec lat 40-tych część budynków poniemieckich została zmodernizowana i zaadaptowana na potrzeby Wojska Polskiego. W latach 50-, 60- i 70-tych XX w. postępowała rozbudowa kompleksu. Dobudowane zostały nowe obiekty typu warsztatowego, magazynowego oraz garaże, a także sieci podziemne i zbiorniki.

W latach 80- i 90-tych modernizowane były budynki koszarowe budowane w okresie przedwojennym. W 1955 roku do kompleksu koszarowego został przegrupowany 18 Samodzielny Pułk Czołgów i Artylerii Pancernej. Wówczas powstał garnizon Wędrzyn. W okresie powojennym tereny wojskowe w Wędrzynie zajmowane były również przez jednostki wojskowe Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej tj. 5. Wyborski pułk pontonowy, 1038 samodzielny batalion pontonowo - mostowy oraz batalion saperów. W 1989 roku na bazie 18 pułku czołgów średnich został utworzony 18 pułk zmechanizowany W sierpniu 1992 roku wszystkie obiekty, czasowo użytkowane przez wojsko Federacji Rosyjskiej, zostały przekazane na rzecz Skarbu Państwa. Po kolejnej reorganizacji w lipcu 1996 roku powstała 15 Wielkopolska Brygada Kawalerii Pancernej.
Obecnie w koszarach w Wędrzynie stacjonuje elitarna 17. Wielkopolska Brygada Zmechanizowana jednej z najlepszych jednostek wojsk lądowych. Miejscowość do 1989 r. była białą plamą na mapach, teraz jest znana z poligonu wojskowego. Aktualnie poligon zajmuje powierzchnię ponad 11.000 hektarów. Ciekawostką poligonu jest wybudowany w latach siedemdziesiątych, jeden z największych w Europie, Centralny Ośrodek Zurbanizowany, na którym szkolą się jednostki z całej Polski oraz wojska państw NATO z prowadzenia walki w mieście.

Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych